Zachowek - kiedy można się go domagać i jak go obliczyć?

January 12, 2017

Ogólne pojęcie zachowku

Zachowek - często niepoprawnie nazywany zachówkiem - jest swego rodzaju ochroną dla najbliższej rodziny zmarłego. Stanowi minimalną część, jaka się należy najbliższej rodzinie.

 

Prawo do zachowku powstaje z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku. Bez znaczenia jest fakt czy następuje dziedziczenie ustawowe czy testamentowe.

 

Zachowek co do zasady wynosi połowę tego, co osoba uprawniona otrzymałaby przy dziedziczeniu ustawowym. W przypadku, kiedy uprawniony do zachowku jest niezdolny do pracy lub jest osobą małoletnią to jego udział zwiększa się do 2/3 tego, co otrzymałby przy dziedziczeniu na podstawie ustawy.

 

Uprawnieni do zachowku

Uprawnionymi do zachowku są dzieci (także przysposobione),wnuki, małżonek oraz rodzice. Prawa do zachowku nie posiadają osoby. które zrzekły się dziedziczenia, zostały uznane za niegodne, odrzuciły spadek lub zostały wydziedziczone. Zgodnie z art. 1011 kc., zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku.

 

Przy dziedziczeniu ustawowy spadkobierca również może domagać się zachowku, jeżeli spadkodawca przed śmiercią dokonał darowizny na rzecz innej osoby, co spowodowało pomniejszenie masy spadkowej.

Zasada doliczania darowizn do spadku działa w interesie spadkobierców ustawowych, którzy mogliby zostać pokrzywdzeni przez spadkobiercę. Warto w tym miejscu odwołać się do prostego przykładu.

 

W skład spadku wchodzi mieszkanie warte 600 tys. zł. Spadkobierca ma żonę i dwoje pełnoletnich dzieci. Przed śmiercią daruje lokal swojej córce. Po jego śmierci do spadku powołani z ustawy są jego małżonka oraz dwójka dzieci. Jednakże w spadku w zasadzie nic nie ma bo jedyną cenną rzeczą był lokal mieszkalny, którego właścicielką jest już córka. I w takiej sytuacji zarówno syn jak i żona spadkodawcy mają roszczenie do córki zmarłego o zapłatę kwoty 200 tys. zł tj. połowy wartości ich udziału w mieszkaniu, który by im przysługiwał w przypadku gdyby nie doszło do darowizny.

 

Testament charakteryzuje się swobodą rozporządzania własnym majątkiem, która jest niejako przez zachowek ograniczona. Osoby, które byłyby uprawnione do dziedziczenia ustawowego, a nieuwzględnione w testamencie będą miały prawo domagać się zachowku.

 

 

Obliczanie zachowku

Przy obliczaniu zachowku należy wziąć pod uwagę udziały w spadku, jakie przysługiwałyby spadkobiercom, którzy zostali uznani za niegodnych, którzy odrzucili spadek, pomimo, że oni sami nie mają prawa do zachowku. Całkowicie pomija się osoby, które zrzekły się dziedziczenia lub zostały wydziedziczone.

Oprócz rzeczywistego majątku wchodzącego do spadku, przy zachowku oblicza się również zapisy windykacyjne oraz darowizny. Darowizny na rzecz spadkobierców (ustawowych lub testamentowych) lub na rzecz osób uprawnionych do zachowku podlegają doliczeniu niezależnie od tego, kiedy zostały dokonane. Nie dolicza się darowizn drobnych oraz dokonanych na rzecz osób trzecich (nie będących spadkobiercami oraz nieuprawnionych do zachowku) dokonanych co najmniej przed 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku.

Przy zachowku dla zstępnego nie wlicza się darowizn dokonanych w czasie, w którym spadkodawca nie posiadał jeszcze dzieci. A w przypadku współmałżonka darowizn dokonanych przed zawarciem związku małżeńskiego.

Jeżeli koszty wychowania oraz wykształcenia zstępnego przewyższają przeciętną miarę, jaka została przyjęta w środowisku to dolicza się te koszty do zachowku dla zstępnego.

 

Przedawnienie

Warto również podkreślić, że roszczenia osób uprawnionych z tytułu zachowku przedawniają się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku, jeżeli chodzi o uzupełnienie zachowku.

Please reload

Wyróżnione posty

Kancelaria zadbała o Walny Zjazd PZN

July 3, 2017

1/2
Please reload

Ostatnie posty

March 12, 2017

March 12, 2017

Please reload

Archiwum
Please reload

Wyszukaj wg tagów
Please reload

KONTAKT​

 

Kancelaria Radców Prawnych

Kozłowski, Pisarkiewicz-Firek Sp.j.


ul. Grodzka 60, 31–044 Kraków

tel. +48 (12) 421 93 47 
fax +48 (12) 398 37 88 

 

kancelaria@kancelaria.pl

© 2019 Kancelaria Radców Prawnych Kozłowski, Pisarkiewicz-Firek, Sp.j.