Moment wręczenia zadatku, a skuteczność jego zastrzeżenia

August 2, 2017

Odpowiedź na tytułowe pytanie budzi wątpliwości tak w doktrynie jak również w orzecznictwie. Na wstępie parę słów o tym czym jest zadatek. To instytucja prawa cywilnego, której celem jest zabezpieczenie wykonania umowy. W myśl art. 394 § 1 Kc w braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Z treści przywołanego przepisu wynika, że zadatek ma być wręczony „przy zawarciu umowy”. W związku z treścią tego sformułowania pojawił się spór w kwestii tego co dokładnie oznacza to stwierdzenie, innymi słowy czy zadatek musi być wręczony bezpośrednio przy zawarciu umowy czy też może być przekazany później.  W umowach funkcjonujących w obrocie prawnym nierzadko można spotkać się z zastrzeżeniem, że strony uzgodniły wręczenie sumy pieniężnej tytułem zadatku w oznaczonym terminie po zawarciu umowy. Pojawia się zatem pytanie czy takie postanowienie nie sprawi, że będziemy mieli do czynienia nie z zadatkiem lecz jedynie ze świadczeniem na poczet ceny tj. z zaliczką. W przypadku zaliczki, w przeciwieństwie do zadatku brak jest możliwości jej zachowania albo domagania się zapłaty sumy dwukrotnie wyższej.
Spór ten jak dotąd nie został w sposób jednoznaczny rozstrzygnięty. Literalna wykładnia art. 394 § 1 Kc nakazuje stwierdzić, że tylko suma pieniężna dana w momencie zawierania umowy może stanowić zadatek w rozumieniu tego przepisu. Wykładnia celowościowa pozwala jednakże dojść do wniosku, że zadatek może być wręczony drugiej stronie w oznaczonym przez obie strony terminie po zawarciu umowy, a więc niejako „przy okazji” jej zawarcia. Argumentem za przyjęciem takiej wykładni jest reguła interpretacyjna zawarta w art. 65 § 2 Kc. Zgodnie z nią  w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Skoro zatem strony chciały zastrzec w umowie zadatek i posłużyły się tym sformułowaniem, nie zmieniając przy tym zasad zawartych w art. 394 Kc i jednocześnie odroczyły termin jego zapłaty przyjąć należy, że skutecznie dokonały jego zastrzeżenia.
Końcowo należy stwierdzić, że w orzecznictwie nie rozstrzygnięto w sposób definitywny czy moment wręczenia zadatku decyduje o skuteczności jego zastrzeżenia. Niemniej jednak można zauważyć, że obecnie dominującym poglądem w orzecznictwie jest stanowisko, zgodnie z którym czas wręczenia kontrahentowi sumy pieniężnej tytułem zadatku nie jest decydujący dla oceny czy w umowie strony zastrzegły zadatek, a zatem konstruując umowę można dopuścić „odroczenie” terminu jego zapłaty.

Please reload

Wyróżnione posty

Kancelaria zadbała o Walny Zjazd PZN

July 3, 2017

1/2
Please reload

Ostatnie posty

March 12, 2017

March 12, 2017

Please reload

Archiwum