Uznawanie orzeczeń wydanych przez sądy zagraniczne

September 17, 2016

Problematyka uznawania orzeczeń sądów zagranicznych w dobie swobodnego przemieszczania się obywateli polskich do państw obcych, a także wzmożonego handlu międzynarodowego, jest istotnym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia. W szczególności po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku, należało uprościć i przyspieszyć obrót orzeczeń wydawanych na obszarze UE. W 2012 roku przyjęto więc rozporządzenie, nowelizujące poprzedni akt regulujący te kwestie, zmierzające do realizacji postulatu, aby orzecznictwo w sprawach cywilnych wewnątrz Unii stanowiło jednolitą całość, pozbawioną granic wewnętrznych.

Uznanie wyroku jest niezbędne do wywołania przez nie skutku prawotwórczego w wypadku orzeczeń konstytutywnych, powagi rzeczy osądzonej, czy też mocy wiążącej orzeczenia. Do orzeczeń sądów zagranicznych, spoza Unii Europejskiej, zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, natomiast uznawanie urzeczeń sądów Państw Członkowskich UE regulowane jest w rozporządzeniach unijnych.

1). Uznawanie orzeczeń wydanych w krajach Unii Europejskiej

Kwestię uznawania orzeczeń wydanych w Państwa Członkowskich UE reguluje rozporządzenie nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Unormowania te mają zapewnić szybsze i sprawniejsze postępowanie w sytuacjach „przepływu” orzeczeń pomiędzy państwami Unii. Akt określa, co należy uznać za orzeczenie, a więc: każde orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego - niezależnie od tego, jak zostanie określone - w tym wyrok, postanowienie, nakaz, nakaz egzekucyjny oraz postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania wydane przez urzędnika sądowego. Co ważne, orzeczenie w żadnym wypadku nie podlega kontroli merytorycznej, a proces dotyczy jedynie jego uznania i stwierdzenia wykonalności.

Rozporządzenie 1215/2012 ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Nie obejmuje ono w szczególności spraw podatkowych, celnych, administracyjnych ani spraw dotyczących odpowiedzialności państwa za działania lub zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej, ponieważ sprawy te należą do jurysdykcji krajowej sądów polskich. Nie stosuje się go również do:

  1. stanu cywilnego, zdolności prawnej lub zdolności do czynności prawnych osób fizycznych, stosunków majątkowych wynikających z małżeństwa lub związku uznawanego za mający skutki porównywalne do skutków małżeństwa,

  2. upadłości, układów i innych podobnych postępowań,

  3. ubezpieczeń społecznych,

  4. sądownictwa polubownego,

  5. obowiązków alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa,

  6. testamentów i dziedziczenia, w tym obowiązków alimentacyjnych powstających w związku ze śmiercią.


Orzeczenia wydanego w Państwie Członkowskim UE nie uznaje się, jeżeli:

  1. uznanie byłoby oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym państwa, w którym wystąpiono o uznanie,

  2. pozwanemu, który nie wdał się w spór nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu mu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony, chyba że pozwany nie złożył przeciwko orzeczeniu środka zaskarżenia, chociaż miał taką możliwość;

  3. orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami w państwie, w którym wystąpiono o uznanie,

  4. orzeczenia nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim w sporze o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, o ile to wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki konieczne do jego uznania w państwie, w którym wystąpiono o uznanie.


Z zasady orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzebny przeprowadzania specjalnego postępowania. Oznacza to, że żadne dodatkowe formalności nie są potrzebne, a wyrok obowiązuje na terytorium całej Unii Europejskiej. Strona, która chce powołać się w państwie członkowskim na orzeczenie wydane w innym państwie członkowskim, powinna przedstawić odpis orzeczenia spełniający warunki niezbędne do stwierdzenia jego autentyczności oraz zaświadczenie wydane przez sąd macierzysty potwierdzające jego wykonalność. Z przedstawienia zaświadczenia sąd może nas zwolnić, może natomiast zarządzić dostarczenie tłumaczeń dokumentów. W wyniku nowelizacji przepisów unijnych nie jest też konieczne przeprowadzenie postępowania w związku z nadaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu, jeśli została już ona nadana przez sąd w państwie pochodzenia. W Polsce stanowi ono tytuł wykonawczy i może być podstawą egzekucji.

2). Warunki uznawania orzeczeń sądów państw spoza Unii Europejskiej

W prawie polskim, podobnie jak w prawie unijnym, obowiązuje zasada automatycznego uznania. Oznacza to, że w Polsce uznanie orzeczenia sądu obcego w sprawie cywilnej, następuje z mocy prawa i nie jest konieczne przeprowadzenie przez sąd polski dodatkowego postępowania, prowadzącego do wydania postanowienia o uznaniu orzeczenia sądu państwa obcego. Uznanie z mocy prawa następuje, jeżeli spełnione są przesłanki określone w Kodeksie postępowania cywilnego, przy jednoczesnym braku wystąpienia wymienionych przesłanek uniemożliwiających uznanie. Co istotne,  przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie uznawania orzeczeń zagranicznych, znajdują zastosowanie jedynie do orzeczeń pochodzących spoza państw członkowskich Unii Europejskiej. Przeszkody uznania orzeczenia zagranicznego zostały wymienione w art. 1146 k.p.c., który stanowi, że orzeczenie nie podlega uznaniu, jeżeli:

  1. nie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane,

  2. zapadło w sprawie należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich,

  3. pozwanemu, który nie wdał się w spór co do istoty sprawy, nie doręczono należycie i w czasie umożliwiającym podjęcie obrony pisma wszczynającego postępowanie,

  4. strona w toku postępowania była pozbawiona możności obrony,

  5. sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami zawisła w Rzeczypospolitej Polskiej wcześniej niż przed sądem państwa obcego,

  6. jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego albo wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu państwa obcego, spełniającym przesłanki jego uznania w Rzeczypospolitej Polskiej, zapadłymi w sprawie o to samo roszczenie między tymi samymi stronami,

  7. uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.


Przyjęty w prawie polskim model uznania powoduje znaczne ułatwienia oraz odformalizowanie postępowania. Oceny w przedmiocie uznania dokonuje polski sąd, przed którym toczy się postępowanie, dla którego wyniku znaczenie ma treść zagranicznego orzeczenia.

Kodeks postępowania cywilnego w art. 1147 określa również wymogi dotyczące dokumentów koniecznych w procesie uznania orzeczenia sądu państwa obcego. Należy przedłożyć:

  • urzędowy odpis orzeczenia,

  • dokument stwierdzający, że orzeczenie jest prawomocne, chyba że prawomocność orzeczenia wynika z jego treści,

  • uwierzytelniony przekład na język polski dokumentów wymienionych powyżej.


Dla każdego, kto ma w tym interes prawny przewidziano możliwość złożenia wniosku o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega uznaniu, załączając wymienione powyżej dokumenty. Może również wnioskować o ustalenie, że orzeczenie nie podlega uznaniu, przedkładając urzędowy odpis orzeczenia wraz z uwierzytelnionym przekładem na język polski. Takie postępowanie nie jest obowiązkowe i prowadzi do wydania autorytatywnego rozstrzygnięcia sądu, czy dane orzeczenie podlega, bądź też nie, uznaniu. Orzeczenie takie ma skutek wiążący względem innych sądów i organów państwowych, zapobiegając tym samym sytuacjom, w których dana kwestia może być odmiennie oceniania przez poszczególne organy, a nawet sądy.

Postępowanie toczy się przed sądem okręgowym, który byłby miejscowo właściwy w sprawie, lub w którego okręgu znajduje się sąd rejonowy, który byłby właściwy, a jeżeli brak takiej podstawy – właściwy będzie Sąd Okręgowy w Warszawie. Strona ma termin dwóch tygodni od złożenia wniosku na przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Sąd może wniosek rozpatrzyć na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie, a następnie skarga kasacyjna. Istnieje również możliwość wznowienia postępowania.

Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego rozszerzają zakres zastosowania przepisów o uznaniu zagranicznego orzeczenia także na rozstrzygnięcia innych organów państw obcych, w tym np. organów administracji, pod warunkiem, że dotyczą one spraw cywilnych.


Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.1964.43.296)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1215 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U.UE.L.2012.351.1)

Please reload

Wyróżnione posty

Kancelaria zadbała o Walny Zjazd PZN

July 3, 2017

1/2
Please reload

Ostatnie posty

March 12, 2017

March 12, 2017

Please reload

Archiwum
Please reload

Wyszukaj wg tagów
Please reload

KONTAKT​

 

Kancelaria Radców Prawnych

Kozłowski, Pisarkiewicz-Firek Sp.j.


ul. Grodzka 60, 31–044 Kraków

tel. +48 (12) 421 93 47 
fax +48 (12) 398 37 88 

 

kancelaria@kancelaria.pl

© 2019 Kancelaria Radców Prawnych Kozłowski, Pisarkiewicz-Firek, Sp.j.